Umetnost antičke Grčke

Umetnost antičke Grčke

Oko 550. godine pre nove ere Grci ili kako su sami sebe nazivali Heleni, nisu bili jedan veliki narod, nego niz plemena, vezanih Egejskim morem, koja su imala sličan jezik i religiju (svemoćne bogove koji su bili prepuni vrlina, ali i ljudskih mana).

Uobičajena podela grčke umetnosti je na:

  • Geometrijski stil (X-VII vek pre nove ere)
  • Arhajsku umetnost (650.480. godina pre nove ere)
  • Klasično ili Zlatno doba (480.-336. godina pre nove ere)
  • Helenizam (336.-30. godina pre nove ere)

 

GEOMETRIJSKI STIL

Geometrijski stil je najstariji grčki stil u umetnosti. Cvetao je na kraju grčkog mračnog doba, oko 900. do 800. godine pre nove ere. Njegov centar je bio Atina, a raširio se po trgovačkim gradovima po Egejskom moru.

Slikana grnčarija u geometrijskom stilu je bila među najtraženijim artiklima kojima su grčki trgovci osvajali nova tržišta. Imala je višestruku namenu-od posuda za skladištenje i transport namirnica, preko onih koje su služile kao nadgrobni spomenici, za sahrane i druge rituale, pa sve do malih posuda za skupocene parfeme.

Grnčarija je bila ukrašena apstraktnim šarama (trouglovi, šahovski ornament, koncentrični krugovi), ali oko 800. godine pre nove ere u okviru tog geometrijskog ornamenta javljaju se životinjske i ljudske figure.

  • Skulpture-figurine malih razmera. Dela su slobodna, nisu vezana za arhitekturu. Oblici su šematski.
  • Ksoane-skulpture od drvenog debla čija je primarna forma forma debla. Skulpture su svedene i geometrisjke, glava je predstavljena kao krug, torzo kao trougao, noge su paralelne, a ruke su uz telo. Sve je rađeno bez detalja i neskladno. Ovaj oblik se kasnije preneo i na maemer, međutim nijedna ksoana nije sačuvana.

Oko 700. godine pre nove ere grčka umetnost ulazi u novi period i to pod snažnim uticajem Egipta i Bliskog Istoka. Razvoju ovog stila je doprineo i razvoj trgovine. Geometrijski stil je još uvek prisutan, ali je ograničen na periferne zone amfora i vaza.

Najpoznatija dela su:

  • Dipilonske vaze-VIII vek pre nove ere. Prikazuje sahranu. Služila je kao nadgrobni spomenik, kao i za žrtvene darove namenjene pokojniku.
  • Amfora iz Eleuzine-675-650. godina pre nove ere. Prikazuje oslepljenje Polifema i Gorgone

 

ARHAJSKI STIL

Arhajski stil je period procvata umetnosti, ne samo u grnčariji, već i u monumentalnoj arhitekturi i vajarstvu. Trajao je od kraja  VII veka pre nove ere-480. godine pre nove ere. Poznat je još i kao kasni geometrijski stil.

  • Arhajsko slikarstvo-Najlepši primerci slikane grnčarije su prvenstveno bili skupoceni prouzvodi čija je estetika bila ispred funkcije. Koliko su bili cenjeni govori i to da su mnogi čak bili i potpisani. Neke od arhajskih vaza poseduju tako karakterističan stil da se njihov umetnički rukopis može prepoznati i bez potpisa. U ovom periodu rađeno je i zidno slikarstvo i slike na pločama, ali tek u narednom, klasičnom periodu zidno slikarstvo preuzima glavnu ulogu, a grnčarija počinje da se tretira kao zanatski proizvod. Za arhajsko slikarstvo je karakteristična jasna ravnomerna boja, pa prema tome zidne slike se nisu razlikovale od slika na posuđu.
  • Arhajske vaze-U ovom periodu pojavljuju se nove scene, motivi i likovi. Ljudski i životinjski likovi su već sasvim definisani i odvojeni od ornamenta. Zauzeli su centralno mesto po značaju, ali arhajsko slikarstvo je u suštini ornamentalno. Arhajske vaze su manje od prethodnih. Mnogo je ječe isticanje teme, a prikazani su i prizori iz mitologije, legendi i života. Naročito visok umetnički nivo uočava se među atinskim vazama (crne figure na crvenoj podlozi).
  • Arhajska skulptura-Rane grčke statue su tretirane ukočeno, frizure nalik na periku i pripijene odeće (ženska skulptura). Specifične su po blagom arhajskom osmehu, koji je trebalo da pomogne stvaranju utiska života u ovim krutim i simetričnim statuama. Grčko vajarstvo  je od samog početka pokazivalo tendenciju ka oslobađanju skulpture od kamena i u stvaranju istinski slobodnih skulptura, Arhajski umetnici su sasvim odvajali ruke ( i noge, kod muških statua) od tela za razliku od egipatskih vajara koji su te površine ostavljali ispunjenim. Grčke statue su napete i pune skrivenog života. Čudno su neizdiferencirane. One nisu ni bogovi ni ljudi, već nešto između ideala fizičkog savršenstva i životnosti koji pripada i smrtnima i besmrtnima. Grci su radili skulpturu u mermeru, bronzi, slonovači i zlatu.

Neka od najpoznatijih dela su:

  • Atička amfora iz Vulčija-525. godina pre nove ere “Herakle davi Nemejskog lava”
  • Dionis u čunu-540. godina pre nove ere
  • Kora-650. godina pre nove ere
  • Kuros-600. godina pre nove ere
  • Moskoforos-570. godina pre nove ere
  • Glava Rampin-560. godina pre nove ere
  • Hera sa Samosa-570-560. godina pre nove ere
  • Friz Sifinijske riznice-530. godina pre nove ere
  • Lapit ubija Kentaura-490. godina pre nove ere

 

 

KLASIČNO DOBA

Klasika ne prikazuje čoveka onakvim kakav jeste, već pokazuje ideal čoveka koji je uskladio sebe spolja i iznutra, tj. svoj duh i telo. U klasici je pažnja usresređena na ljudsku figuru koja se analizira kroz proporciju, položaj u mirovanju, pokret i kompoziciju. Može se reći da su osnovne karakteristike klasike proporcija, besprekorna anatomska čistoća, jasnoća figure kroz određen stav, kontrapost i pokret.

Za klasičnu Grčku umetnost je karakterističan prikaz patnje – patos koja je plemenita i uzdržana, a ne užasavajuća.

Poliket je do detalja razradio anatomiju tela, Miron je istraživao figure u naglašenom pokretu, dok je Fidija radio ženske figure koje su pokrivene draperijom kroz koju se pokazuje anatomija tela i radio je u slonovači i zlatu.

Kada je u pitanju slikarstvo, do danas nije sačuvana na slika na drvetu, ni na zidovima, pa se ta teorija može proveriti sa slika sa posuđa. Posebno su važne slike sa grupa vaza-lektijosi (krčazi za ulje) za prinošenje žrtve na pogrebu. Najpoznatiji slikari tog doba su: Zeuksid, Eufranor, Skopas.

HELENIZAM

Najvažnija sedišta helenističke kulture su Aleksandrija, Antiohija, Pergam, Efes, Halikarnas, Atina i Rodos. U vreme helenizma razvija se arhitektura i građevinarstvo i to pre svega javnih zgrada, hramova i svetilišta. Dolazi do slobodnijih korišćenja tradicionalnih stilova grčke arhitekture i ponekad kombinovanja stilova, a naročito se primenjuje i usavršava korintski stil. Pravljene su i građevine kružnih oblika kao što je Zavetni spomenik. U arhitekturi se razvija gradnja galerija, bibilioteka i pogrebnih spomenika.

Vajarstvo je mnogo raznovrsnije nego što je athitektura. Nastajale su mnoge nage venere koje su se inspirisale Praksitelovim delima. Skulptura se karakteriše snažnim pokretom i složenih je oblika.

Već sa IV vekom pre nove ere vazno slikarstvo se iscrpljuje. U vreme Aleksandra Velikog slavu je dostigao Aples, ali nisu sačuvana njegova dela, jer su se izgubila tokom vremena. Ono što je sačuvano je mozaik koji predstavlja Aleksandra Velikog u bici kod Isa.

 

Kompletnu ponudu apartmanskog smeštaja za leto 2022. u Grčkoj pogledajte na web adresi: https://monix.rs/grcka-apartmani/

Pogledajte kompletnu ponudu smeštaja i izleta na Zlatiboru na sajtu: http://visit-zlatibor.com/

Leave a Reply

Your email address will not be published.