Meteori

ISTORIJA

Suprostavljen ovom veličanstvenom prizoru, divljenjem i impozantnom u zimsko doba, kada severni vetrovi urliču kroz konfuziju stenovitog masiva, ali potčinjenom i pitomom u veoma sunčanim danima opterećenim planinskim mirisima divljeg cveća i žbunja na rubovima klisura koji razdvajaju stene, posetilac oseća beznačajnost ljudskog postojanja u beskonačnost i započinje svoje hodočašće. Okružen prirodom u divljini  koja pruža jedino samoću sa samo jednom utehom, brzim letom ptica i prigušenim zvukom klepela u obližnjem manastiru, on nalazi sebe bliže svom tvorcu. Vekovima do sada jedan nezemaljski mir je prožimao sive stene koje zbrinjavaju orlove sablasno visoko iznad prostrane ravnice, dok veliki manastiri, skromne klepele i sada dugo prazni, pustinjački stanovi prijanjaju uz njihove vrhove. Ovde su mnogi pustinjaci odlučili da se nastane, na vrhovima lebdećih stena na pola puta između neba i zemlje, tražeći da žive bliže bogu ostatak svojih godina okrećući leđa zemaljskim stvarima i posvećujući sebe molitvi i duhovnom razmišljanju. Prema tradiciji, prvi pustinjaci koji su tražili usamljenost među ovim ogromnim rudama stena koje su izbile na površinu, naselili su Meteore mnogo pre desetog veka naše ere. Oni su živeli u pećinama i pukotinama u fasadi stene i veoma vešto napravili male molitvenike gde su se posvećivali molitvu i postojanom proučavanju ranih pravoslavnih tekstova. Dva ili tri veka su prošla u spokojstvu, ali su u XIII i XIV vek bili narušavani napadima Franaka, Srba, Katalonaca, Albanaca i Turaka. svako sa ambicijom da osvoji Tesalije. Za vreme vladavine Vizantijskog cara Andronika Mlađeg (1328-1344), kralj Srbije Stefan Dušan, proglašeni kralj Srba, Grka, Albanaca i Bugara je okuprao Tesaliju i obližnje provincije. Imenovao je Grigorija Preljuba za lokalnog vladara, a njegovog polubrata Simeona despotom Atolije. Posle smrti Stefana Dušana, Simeon se proglasio kraljem i carem i ujedinio Tesaliju i Epiros odredivši Trikalu njihovim glavnim gradom. Simon je bio veoma pobožan čovek i uveliko je pomagao manastire Meteora novčanim darovima i specijalno privilegovanim odobrenjima 1358. 1363. godine. Kasnije je nastupilo postepeno opadanje ove zajednice. Danas samo šest manastira još uvek funkcioniše: Preobraženje, Barlam, Sveti Nikola Anapavsis, Rusanu, Svete Trojice i Sveti Stefan. Što se tiče ostalih, neki su se srušili dok se drugima gubi trag.

ŽIVOT KALUĐERA

Manastiri su ukras pravoslavnog hrišćanstva. Raštrkani uzduž i popreko cele Grčke, na planinama, u ravnicama oni predstavljaju središte vere, pobožnosti i spokojstva, a takođe i društvenih usluga zajednici koje pružahu kaluđeri i časne sestre posvećeni Bogu koji provode svoje preostale godine u molitvi, neporočnosti i siromaštvu. Prvi hrišćanski pustinjaci i askete su se pojavili krajem trećeg veka. Oni su se posvetili poštovanju Boga i neprekidnoj molitvi na mestima udaljenim od svakodnevnog društva, u pećinama i siromašnim skitovima. Mnogi od ovih ljudi su proveli ostatak svog života u samoći divljine, koju su izabrali. Drugi su otišli u manastire koji su osnovani u međuvremenu i živeli sa drugim kaluđerima u kinoviji, svi učestvujući u Liturgiji, pridružujući se skupa u zajedničkoj molitvi i primajući Svetu Evharistiju svake nedelje. Brimožanska služba – Poštovanje Boga – je glavna preokupacija kaluđera i časnih sestara u grčkim manastirima. Život kaluđera se okreće oko Saborne crkve, glavne crkve, manastira. Tamo se liturgija izvodi prema uobičajenim kanonima koji se pažljivo posmatraju. Ovo posmatranje formalnih elemenata čuva pravoslavnu tradiciju i verno oličava instituciju crkve.

Molitva – opštenje sa Bogom – je najvažniji zadatak kaluđera. On provodi šest do sedam sati svakog dana – do jedanaest časova nedeljom i prazničnim danima – u pokajanju i pobožnosti, duhovnom razmišljanju, u odricanju duha od svega materijalnog u postu i molitvi. Bog je najvažnija briga kaluđera. Svako ko je prisustvovao Liturgiji u grčkom manastiru uvek će se sećati kaluđera koji pevaju crkvene pesme i koji se mole u svojim odeljcima, mirisa tamjana, sveće koje osvetljavaju asketske figure svetaca portretiranih u freskama i ikonama te Pantokratora na visokom svodu kako šalje svoje blagoslove.

Manastirom upravlja njegov iguman, a samostanom igumanica, oboje nadgledajući duhovno blagostanje manastira. Manastiri  koji pripadaju Vaseljenskoj Patrijaršiji direktno su potčinjeni Patrijarhu Konstantinopolja, dok su parohijski potpali pod nadležnost episkopa u čiijoj dioseci oni leže. Kaluđer uključuje sebe svim srcem u svoje individualno zanimanje bilo da je zaposlen rezbarenjem drva, ručnim radom, slikanjem malih ikona, poljoprivredom ili bilo kojom drugom težnjom. Zanimanje kaluđera nije usmereno ka profitu. Prihod od njegovog rada se daruje filantropskim institucijama, održavanju škola ili zadovoljavanju drugih društvenih potreba. Ove kaluđerske zajednice su danas jedan neprocenjiv element grčke baštine kao izvor duhovne snage.

Prvi pustinjaci su se popeli na stenu pomoću skele napravljene od greda učvršćenih klinovima u pukotine. Kasnije je skela zamenjena veoma dugim visećim lestvama koje su izazivale vrtoglavicu kod pojedinih penjača. Oni nedovoljno hrabri da se lestvama popnu gore, bili su prevoženi pomoću mreže, a proces je trajao oko pola sata. To je bilo pola sata zebnje i straha dok se konopac škripeći namotavao oko čekrka. Danas se penje pomoću stepeništa koje je 1922. godine isklesano u fasadi stene.

MANASTIRSKA BLAGA

Sakristije i biblioteke manastira Meteori čine jedno od duhovno i umetnički najbogatijih skladišta pravoslavne religije.  One sadrže istorijsko nasleđe koje je vekovima negovano sa ljubavlju. One koje su sačuvane od razaranja i pljačkanja nose živa svedočenja o dostignućima ovih manastirskih zajednica i naročito o visokom dometu religijske umetnosti i asketizma: crkvena blaga, knjige Jevanjđelja, sveti sudovi, zlatni putiri, rezbareni drveni i zlatni i srebrni krstovi, epitafi izvezeni zlatnim koncem, liturgijske odežde i delikatno izrađene kadionice. Uz to 1124 sačuvanih kodeksa – uključujući  i manastir Preobraženja, grčki rukopis najstarijeg datuma pisan 861. godine – koji je nedavno proučio i klasifikovao akademik Nikos Veis (1883-1958). Ne mogu se sva blaga manastira Meteori nabrojati na ovako skučenom prostoru, ali jedna pokazna selekcija je data ispod:

Manastir Preobraženje

  • Diptih ikona Device, poklon Marije Paleolog, sestre Ioasafa, osnivača manastira.
  • Izvezeni epitafi iz XIV veka
  • Veliki krst sa scenama u srebru i emajlu
  • Male ikone uljučujući Vaznesenje Hristovo od ruke Vilistisa, Sveti Jovan Teolog, Ne uvela Ruža, Rođenje, Raspeće, Hrist Milosrđa i Jadikovka Devica

Manastir Sveti Stefan

  • Lepo izgrađena kadionica
  • Zlatom izvezeni naručnici i epitahiji
  • Krst sa srebrnim filigranskim radom
  • Tri Jevanjđelja, putir, mnogobrojne male ikone, uključujući Isusa Davaoca Života, Svetog Đorđa, Svetog Karalambosa i Devica sa Božanskim Detetom

Manastir Varlam

  • Epitafi od zelenog somota
  • Ikona Device sa Anđelima od Emanuela Canesa, Svetog Dimitrija i Nestora, Tri Jerarha

KASTARAKI

Ovo malo slikovito selo, ugnezdeno je u uglu ogromnih stenovitih planina koje su izbile na površinu tako da izgleda kao da drže u svom zaštitničkom zagrljaju, leži na krajnjoj ivici spoljašnjeg sveta. Kastaraki je komuna stvorena za vreme otomanske okupacije od nekoliko manjih naseobina Grka sa Epirosa koji su ovde pronašli utočište bežeći pred Ali Pašom, zloglasnim vladarom Epirosa, Turdko – Albanskog čiji je glavni grad bio Janina. Vizantijska tvrđava od koje je ostalo nekoliko ruševina, dala je svoje ime selu. U međuratnim godinama mesto je još zadržalo netaknut tradicionalni izgled grčke poljoprivredne zajednice. Bilo kako, sa raširenim transportom i učestalim dolaskom turista postalo je poznati odmarališni centar sa kampovima, gostionicama i gostinjskim kućama nudeći prijatan boravak posetiocima manastira Meteori. Kalambaka leži na zapadnom rubu Tesalijske ravnice, gde veliki vrhovi planinskog lanca Pindos imaju svoje poreklo, u podnožju ogromnih stena Meteora. Istoričari Strabo i Livi su upućivali na drevni grad Anion. Uništen od Rimskih osvajača 167. godine pre Hrista, njegovi preostali stanovnici su uspeli da ga nanovo sagrade i grad je opstao nekoliko vekova, sve do otprilike XI veka naše ere. Pominjan je u istorijskim dokumentima tog vremena pod imenom Stagi, bilo je središte episkopije istog imena. Kasnije za vreme otomanske vladavine, stanovnici su ga zvali Kalambaka iako je episkopija zadržala njegovo ime čak i kada se sjedinila 1899. godine sa sedištem vladike u Trikali, danas još uvek znanim kao sedište vladike Trike i Stage. Švedski putnik J. J. Bjornstal je posetio grad 1779.  godine i ostavio nam opis stare Kalambake: “Nakon tri časa na leđima konja stigli smo do grčkog sela Stagi koje Turci zovu Kalambaka i gde se nalazi deset hrišćanskih crkvi, ali ne i džamija. Popeti se u posetu Mitropolitu izvodljivo je samo uz veliki napor, jer hrišćani tog mesta moraju da grade stanove na nepristupačnim mestima da bi uživali sigurnost. Mitropolit je odsutan, zbog Albanaca je potražio utočište u manastiru Sveti Stefan, jer selo leži tačno ispod najstrmoglavijih visokih stena, penjanje sa jedne stenovite gomile na drugu uključuje veliki napor i opasnost. Stene su vertikalne i iznenađujuće visoke. Neke su ništa manje nego okruglo kameni blokovi, gomilani jedan na drugi kao kod stuba”. Nikolos Magnis koji je takođe Kalambaku nekoliko godina pre 186-te napisao: “Stagi, nekada znan kao Gamfi a sada kao Kalambaka. Hrišćansko seoce sa oko 250 mesta za stanovanje, tri časa udaljeno od Trikale i sedište episkopa u nadležnosti Mitropolita Larise. Blizu pogranične oblasti Epirosa u podnožu planinskog lanca Pinos, na levoj obali reke Pinios.”. Kalambaka poseduje jedan veoma značajan spomenik: Katedralu crkve episkopa Stage. Sagrađena je u X i XI veku na ruševinama jedne rane hrišćanske crkve. To je bazilika sa tri bočne  lađe bez kupole, posvećena Vaznesenju Deve. Istaknuta među crkvenim blagom je mermerna propovedaonica, jedinstvena u celoj Grčko zato što stoji tačno u centru ispred Cerskih Dveri Svetilišta. Njena impozantna forma dominira scenom u najizrazitijem maniru. Duhovni vođa članova crkve se penje na najvišu propovedaonicu da propoveda reč božiju stepenicama koje se nalaze sa obe strane. Danas Kalambaka nudi posetiocima dolazak u posetu Meteorima, jedva pet kilometara udaljenih, odličan smeštaj u hotelima sa svim modernim prednostima. Grad leži na udaljenosti od 21 km od Trikale, 83 km od Larise, 105 km od Janine, 140 km od Volosa, 285 km od Soluna i 326 km od Atine. Populacija Kalambake sadrži jednu gradsku upravu.

 

Kompletnu ponudu apartmanskog smeštaja za leto 2022. u Grčkoj pogledajte na web adresi: https://monix.rs/grcka-apartmani/

Pogledajte kompletnu ponudu smeštaja i izleta na Zlatiboru na sajtu: http://visit-zlatibor.com/

 

STAVROS APARTMANI
VRASNA APARTMANI
PARALIA APARTMANI
OLYMPIC BEACH APARTMANI
LEPTOKARIA APARTMANI

Comments (1)

  1. Reply BOGOMIR DIMITRIJEVIC

    FASCINATING

Leave a Reply

Your email address will not be published.